Filmowa majówka w Cieszynie. Wracają premiery, debaty i koncerty

W Cieszynie znów robi się gęsto od kina, rozmów i muzyki. Kino na Granicy od lat przyciąga tu widzów z Polski, Czech i Słowacji, a tegoroczny program ponownie miesza premiery, klasykę, literaturę i scenę klubową. W centrum zostaje nie tylko sam film, lecz także spotkanie po obu stronach Olzy – z twórcami, aktorami i publicznością, która chce oglądać, słuchać i dyskutować. Organizatorzy stawiają na kino warte poznania, bez sztucznych podziałów na gatunki i etykietki.

• Polskie premiery i czeskie odkrycia w jednym rytmie
• Debaty i literatura schodzą z ekranu na salę
• Scena, dzieci i retrospektywy, które budują charakter festiwalu

Polskie premiery i czeskie odkrycia w jednym rytmie

Tegoroczna odsłona przeglądu ma wyraźnie szeroki oddech. W programie nowego polskiego kina znalazło się wiele tytułów, które zwracały uwagę w mijającym sezonie, a część z nich cieszyńska publiczność zobaczy jeszcze przed szerszą premierą. Łukasz Maciejewski, dyrektor programowy po stronie polskiej, mówi o zestawie filmów jako o układance zbudowanej z rzeczy ważnych, mocnych i naprawdę wartych pokazania.

„kino wartego poznania”

Na tym jednak festiwal się nie zatrzymuje. Dla widzów z Cieszyna i okolic to także rzadka okazja, by w jednym miejscu zobaczyć przekrojowo nowe kino czeskie i słowackie. Od lat właśnie ten fragment programu buduje wyjątkowy charakter wydarzenia. To nie jest zwykły przegląd „na zaliczenie” tytułów, lecz spotkanie z kinem sąsiednich krajów, które najczęściej nie ma łatwego dostępu do szerokiej widowni.

W tegorocznej edycji ważne miejsce zajmuje też Nagroda Publiczności LUX. W programie znalazło się pięć filmów nominowanych w tej europejskiej rywalizacji współorganizowanej przez Parlament Europejski. Dla widza oznacza to szansę, by porównać kino z różnych stron kontynentu bez wyjeżdżania z Cieszyna.

Debaty i literatura schodzą z ekranu na salę

Festiwal od dawna nie ogranicza się do projekcji. Obok filmów działa tu mocny program literacki, a rozmowy z gośćmi potrafią przyciągnąć równie mocno jak wieczorne seanse. „Literatura na Granicy” funkcjonuje od 2018 roku i z czasem przestała być dodatkiem. Stała się pełnoprawną częścią przeglądu, łączącą kino z pytaniami o historię, pamięć i współczesność.

Największe zainteresowanie budzi debata z udziałem Aleksandra Kwaśniewskiego i Adama Michnika. Spotkanie zaplanowano na:

• 30 kwietnia, godz. 18.30 – Sala Sesyjna Ratusza w Cieszynie
• z powodu ograniczonej liczby miejsc organizatorzy przygotowali też transmisję na kanale YouTube Cieszyńskiego Ośrodka Kultury – Domu Narodowego

To ważna informacja dla wszystkich, którzy nie zmieszczą się na sali. W praktyce oznacza to, że rozmowa nie zostanie zamknięta w wąskim gronie uczestników akredytowanych, tylko trafi szerzej do odbiorców zainteresowanych polityką, kulturą i filmem.

W programie literackim nie brakuje także akcentów poetyckich. 1 maja w sali Pod Brunatnym Jeleniem wystąpią Vladimír Merta i Ryszard Krynicki. Wejście będzie możliwe po wcześniejszym odebraniu bezpłatnej wejściówki. To jeden z tych punktów, które nadają festiwalowi bardziej kameralny, niemal intymny ton.

Scena, dzieci i retrospektywy, które budują charakter festiwalu

Kino na Granicy żyje nie tylko ekranem głównym. Już na otwarcie, 29 kwietnia, w cieszyńskim Teatrze im. Adama Mickiewicza zagra TRUPA TRUPA – zespół, który trafił niedawno na listę najlepszych utworów 2025 roku przygotowaną przez „Rolling Stone”. To mocny sygnał, że festiwal lubi zaczynać z rozmachem, ale nie rezygnuje przy tym z własnego, artystycznego rytmu.

W kolejnych dniach na uczestników czeka także scena klubowa:

• 9 koncertów klubowych
• 6 setów DJ-skich
• wstęp bezpłatny dla posiadaczy akredytacji

Obok tego działa program dla dzieci, który od lat jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów wydarzenia. Spotkania z twórcami dla najmłodszych i ich rodziców przyciągają do Cieszyna całe rodziny z Polski i Czech. To ważny detal, bo pokazuje, że przegląd nie żyje wyłącznie wieczornymi premierami, lecz buduje też publiczność przyszłości.

Silnym filarem tegorocznej edycji są retrospektywy. W programie znalazły się pokazy poświęcone Robertowi Więckiewiczowi, Filipowi Bajonowi, Eduardowi Grečnerowi i Ivie Janžurovej. Maciejewski o Więckiewiczu mówi wprost jako o „autorytecie” polskiego kina, przypominając, że jego droga do największych ról nie była łatwa ani oczywista. Z kolei Bajon, Grečner i Janžurová dopisują do programu filmową mapę regionu, w której liczą się nie tylko wielkie nazwiska, ale też różne języki i wrażliwości.

Hasło tegorocznego przeglądu – między siłą a bezsilnością – dobrze oddaje ten układ. Z jednej strony chodzi o kino i kulturę jako formę wspólnego oparcia, z drugiej o pytanie, czy współpraca ponad granicami naprawdę potrafi dziś budować nową siłę. W Cieszynie to pytanie nie brzmi abstrakcyjnie. Tu od lat przekraczanie granic odbywa się nie na papierze, lecz w sali kinowej, na scenie i przy festiwalowych rozmowach.

na podstawie: UM Cieszyn.