Czyste Powietrze po zmianach. Większe dotacje i więcej czasu na prace

Przy składaniu wniosku o dotację liczyć się będą teraz nie tylko dochody i zakres planowanych prac. W programie Czyste Powietrze zmieniły się także zasady dotyczące własności domu, dokumentów oraz rozliczania zaliczek. Dla mieszkańców Cieszyna oznacza to szerszy dostęp do wsparcia, ale również konieczność sprawdzenia, jakie warunki obowiązują przy konkretnej inwestycji.

• Więcej osób może spełnić warunki własności nieruchomości
• Termomodernizacja z wyższymi stawkami i dłuższym rozliczeniem
• Kominiarze i osoby z uprawnieniami budowlanymi potwierdzą więcej dokumentów
• Audyt i limity pozostają częścią programu

Więcej osób może spełnić warunki własności nieruchomości

Zmiany dotyczą wniosków składanych od 20 lipca 2026 roku. Jedna z najważniejszych obejmuje osoby, które nie posiadają nieruchomości od wymaganych trzech lat. Do katalogu wyjątków dodano nabycie domu lub lokalu w drodze zasiedzenia. Nadal uwzględniane jest także nabycie nieruchomości w spadku.

Roczny okres posiadania nieruchomości dotyczy osób mających co najmniej 50 proc. udziałów i tych, które nabyły własność:

• przez zakup, na przykład na rynku wtórnym,
• od rodziców, dziadków lub innych wstępnych w drodze darowizny,
• na podstawie umowy o dożywocie.

Doprecyzowano również zasady dotyczące lokali utworzonych po podziale albo połączeniu nieruchomości. Dotacja może nadal dotyczyć tylko jednej nieruchomości. Przed złożeniem dokumentów warto więc dokładnie sprawdzić zarówno sposób nabycia domu, jak i udział właściciela w prawie własności.

Termomodernizacja z wyższymi stawkami i dłuższym rozliczeniem

Maksymalne stawki dotacji na wybrane prace termomodernizacyjne zwiększono o 10 proc. Podwyżka obejmuje między innymi:

• ocieplenie ścian i pozostałych przegród budowlanych,
• wymianę okien,
• wymianę drzwi zewnętrznych,
• wymianę bram garażowych.

Dłuższy jest także czas na wykonanie prac objętych prefinansowaniem. Beneficjenci mają 180 dni na realizację inwestycji finansowanej z zaliczki, podczas gdy wcześniej termin wynosił 120 dni. Po zakończeniu tego etapu pozostaje dodatkowe 30 dni na złożenie wniosku o płatność rozliczającego zaliczkę.

Z wydłużonego terminu mogą skorzystać również osoby, które zawarły umowy w naborze rozpoczętym 31 marca 2025 roku. W ich przypadku potrzebna jest zmiana umowy. To ważna informacja dla beneficjentów, których prace się opóźniły – sam upływ czasu nie wystarczy, by automatycznie uzyskać nowy termin.

Kominiarze i osoby z uprawnieniami budowlanymi potwierdzą więcej dokumentów

Łatwiejsze ma być także kompletowanie dokumentacji technicznej. Dokumenty dotyczące trwałego odłączenia starego źródła ciepła oraz dostosowania przewodów kominowych mogą wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, lecz także osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane.

Wnioskodawcy korzystający z pomocy operatorów mogą ponadto samodzielnie przygotowywać robocze wersje formularzy w Generatorze Wniosków o Dofinansowanie. Operator nadal pomaga w obsłudze programu, ale przygotowanie wersji roboczej nie musi już odbywać się wyłącznie za jego pośrednictwem.

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej doprecyzował również zasady dotyczące Listy ZUM. Jeśli urządzenie zostało zawieszone albo usunięte z listy przed wystawieniem faktury końcowej, nadal może zostać objęte dotacją, pod warunkiem że znajdowało się na Liście ZUM w dniu wystawienia faktury zaliczkowej. Do rozliczenia trzeba przedstawić fakturę końcową dotyczącą tego urządzenia.

Od 2027 roku program obejmie wyłącznie najbardziej efektywne energetycznie źródła ciepła. Wsparcie dla ogrzewania elektrycznego pozostanie dostępne tylko w przypadku pomp ciepła. Dotacji nie będzie można otrzymać między innymi na maty grzewcze, kotły elektryczne ani grzejniki elektryczne.

Audyt i limity pozostają częścią programu

Reforma obowiązująca od 31 marca 2025 roku nadal wyznacza podstawowe zasady programu. W dalszym ciągu wymagane są:

• audyt energetyczny,
• świadectwo charakterystyki energetycznej,
• udział operatorów,
• limity kosztów kwalifikowanych,
• zasada „jeden beneficjent – jeden budynek”,
• kryteria dochodowe i dotychczasowe poziomy dofinansowania,
• brak dotacji do kotłów gazowych.

Zmiany mają ułatwić dostęp do programu i rozliczanie inwestycji, ale nie znoszą wymogu odpowiedniego przygotowania przedsięwzięcia. Przed wyborem urządzenia grzewczego lub podpisaniem umowy wykonawczej trzeba sprawdzić jego status na Liście ZUM, zakres wymaganych dokumentów oraz termin obowiązujący przy zaliczce. NFOŚiGW zapowiada dalszy rozwój programu, którego celem pozostaje termomodernizacja domów i poprawa jakości powietrza.

na podstawie: Urząd Miejski Cieszyn.