Cieszyn odkrywa detale, które zwykle mijamy bez namysłu

Pod spękaną powierzchnią, za starą kratą i przy niepozornym uchwycie drzwi może kryć się opowieść o mieście. W Cieszynie „Szlak Zabytków Nieoczywistych” zaprasza do spojrzenia na codzienne otoczenie jak na żywe archiwum - bez wielkich budżetów i efektu „jak nowe”.

• Szlak Zabytków Nieoczywistych prowadzi przez detale miasta
• 24 października „Szlak Zabytków Nieoczywistych” połączy spacer, wystawę i rozmowę
• Panel pokaże, dlaczego mniej ingerencji może znaczyć więcej

Szlak Zabytków Nieoczywistych prowadzi przez detale miasta

W centrum wydarzenia znalazły się rzeczy, które łatwo przeoczyć: porcelanowe izolatory, fragmenty ogrodzeń, stare donice, kosze, stolarka, kraty okienne czy płyty chodnikowe. Każdy z tych elementów mówi coś o dawnych funkcjach przestrzeni, zmieniających się gustach i potrzebach mieszkańców.

Wystawa „Dizajn w przestrzeni publicznej. Znikanie” pokazuje zarówno przedmioty wciąż obecne w mieście, jak i te, które stopniowo z niego zniknęły. Towarzyszą im fotografie dokumentujące ich miejsca oraz relacje z otoczeniem. To propozycja dla tych, którzy lubią miejskie ciekawostki, ale też dla osób zainteresowanych tym, jak zachować autentyczność codziennej przestrzeni. 👀

„To, co w rzeczach najpiękniejsze, to czas, który w nich zastygł” - Wiesław Myśliwski, „Traktat o łuskaniu fasoli”.

Wystawę można oglądać od 24 października do 7 grudnia 2026 roku w Oranżerii Zamku Cieszyn.

24 października „Szlak Zabytków Nieoczywistych” połączy spacer, wystawę i rozmowę

Sobotni program zacznie się od spaceru z przewodnikiem Maciejem Russkiem. Trasa ma pomóc zauważyć mniej oczywiste ślady historii w najbliższym otoczeniu - rzeczy, które nie trafiają na pierwsze strony przewodników, ale budują charakter miasta.

• 13.00 - wernisaż wystawy „Dizajn w przestrzeni publicznej. Znikanie” w Oranżerii Zamku Cieszyn,
• 13.30-14.15 - spacer „Szlakiem Zabytków Nieoczywistych” z Maciejem Russkiem; zbiórka pod Oranżerią, przy różowym jelonku,
• 15.00 - panel dyskusyjny „Najlepszym konserwatorem zabytków jest oszczędność” w Bibliotece Miejskiej w Cieszynie.

Spacer i wernisaż tworzą naturalne wprowadzenie do późniejszej rozmowy. Najpierw będzie można zobaczyć konkretne miejskie detale, a potem zastanowić się, co właściwie oznacza ich ochrona i czy każda renowacja musi prowadzić do połysku nowości. 🏛️

Panel pokaże, dlaczego mniej ingerencji może znaczyć więcej

Tytułowa oszczędność oznacza tu nie tylko ograniczenie wydatków. Chodzi również o materialny umiar, szacunek dla zastanego stanu rzeczy, korzystanie z lokalnego rzemiosła i codzienną troskę o miejsca, które nadal służą mieszkańcom.

W dyskusji spotkają się osoby zajmujące się antropologią, etnologią, historią sztuki, konserwacją, turystyką i lokalną historią. W panelu wezmą udział Ewa Klekot, Anna Syrokosz, Tomasz Rakowski i Maciej Russek.

Ewa Klekot, antropolożka i kuratorka, bada między innymi materialność oraz społeczne wartościowanie rzeczy uznawanych za dizajn, sztukę czy zabytek. Tomasz Rakowski, etnolog i antropolog, zajmuje się oddolnymi procesami rozwojowymi, marginalizacją i antropologią sztuki współczesnej. Maciej Russek, historyk i kierownik działu turystyki Zamku Cieszyn, od lat wyszukuje ciekawostki związane z codziennym otoczeniem i dziejami Księstwa Cieszyńskiego.

Rozmowa ma prowadzić do wypracowania podejścia opartego na trzech zasadach: możliwie małej ingerencji, wsparciu lokalnych rzemieślników oraz bliskości społecznej. To temat szczególnie bliski miastu, w którym historia nie kończy się na najbardziej znanych budynkach i pomnikach. Czasem zaczyna się właśnie przy starej kracie, donicy albo kawałku chodnika. 🧱

na podstawie: MBP Cieszyn.